Historia prawa Polski Ludowej

Sowo od Autora do wydania pitego

Trzy lata po ukazaniu si wydania czwartego Czytelnik otrzymuje kolejn edycj podrcznika historii prawa Polski Ludowej. Podrcznik od pocztku nie zmienia swojej struktury wewntrznej, ale kolejny raz zosta przejrzany, poprawiony oraz uzupeniony. Nowoci w stosunku do wydania czwartego s w rozdziale pierwszym fragmenty powicone sdom niemieckim oraz radzieckim na okupowanych ziemiach polskich w czasie II wojny wiatowej, a take znacznie poszerzony fragment odnoszcy si do ludobójstwa na Kresach Wschodnich II RP, które bardzo sabo funkcjonuje w wiadomoci historycznej Polaków. Zostay te dodane uwagi o problemie rehabilitacji ofiar zbrodni sdowych czasów stalinowskich i poszerzone informacje na temat odpowiedzialnoci karnej po 1990 r. za zbrodnie komunistyczne (rozdzia drugi).

Podobnie jak w latach ubiegych, skromnym odzwierciedleniem postpów wiedzy jest nieco powikszona, ale stale bardzo selektywna bibliografia.

Wyraam wdziczno wszystkim osobom, które zechciay mi udzieli pomocy przy przygotowaniu skorygowanego tekstu, a w szczególnoci Pani mgr Danucie Gburskiej -kierowniczce biblioteki Wydziau Prawa i Administracji Uniwersytetu lskiego.

Od Autora

Oddawany do rk Czytelników podrcznik obejmuje niedawn histori organów realizujcych wymiar sprawiedliwoci oraz gównych gazi prawa tzw. sdowego, tzn. prawa karnego, cywilnego, prawa pracy i ubezpiecze spoecznych w Polsce Ludowej. Zakres chronologiczny to w zasadzie lata 1944-1989, ale wyjtkowo tekst wychodzi zarówno przed, jak i poza te daty. Przed 1944 r. dotyczy prawa wojskowego w Polskich Siach Zbrojnych w ZSRR w 1943 r., natomiast daty kocowe s nieco zrónicowane. Omówienie prawa karnego doprowadzone jest do koca poprzedniego systemu politycznego (1989/1990), prawa cywilnego za (materialnego i procesowego) w zasadzie zakoczone zostao na dacie uchwalenia i wejcia w ycie kodeksów cywilnych (1964/1965); analogicznie w przypadku prawa pracy i cile zwizanego z nim prawa ubezpiecze spoecznych, gdzie data uchwalenia i wejcia w ycie Kodeksu pracy (1974/1975) stanowi dat graniczn dla obserwacji historycznoprawnych. Wykad nadal obowizujcych kodeksów cywilnych oraz pracy naley bowiem do odpowiednich dyscyplin dogmatycznych. Zwaywszy jednak, e od przeomu politycznego 1989 roku upyno ju 15 lat, co dla studentów I roku oznacza prawie cae ich ycie, Autor zdecydowa si w kadej gównej gazi prawa da lakoniczn informacj o najwaniejszych zmianach, jakie zaszy - w zasadzie - do pocztku XXI stulecia, z zasygnalizowaniem nowych aktów prawnych.

Polska Ludowa przesza do historii tak niedawno, e niektóre zagadnienia nie maj jeszcze opracowa historycznoprawnych, ale naley odda cze do licznym -zwaszcza modym - badaczom, którzy w caej Polsce - czsto w maych orodkach -podjli prace nad dziejami Polski Ludowej, w tym niekiedy nad dziejami prawa. atwo zauway, i badania koncentruj si na okresie do 1956 r., a czciowo take na stanie wojennym z lat 1981-1982. Znamienne, e prawnicy badaj niemal wycznie wymiar sprawiedliwoci w sprawach karnych (w istocie: represje), a wic przedmiotem badania czyni si prawo karne, sdy i - najchtniej - organy bezpieczestwa. Jest ju wzgldnie duo opracowa dotyczcych sdownictwa wojskowego. Historycznoprawne badania innych gazi (dziaów albo problemów) prawa s absolutnie unikatowe. Ocena caoci minionego okresu Polski Ludowej jest - jak wiadomo - przedmiotem dalszych rozmaitych dyskusji i rozbienych opinii.

Podrcznik przeznaczony jest przede wszystkim dla studentów wydziaów prawa i administracji. Mona mie nadziej, e bdzie przydatny równie studentom innych kierunków, a moe zainteresuje take ludzi z uczelniami niezwizanych.